Doorprik de mythe! Onderzoeksfestival voor scholen

UPDATE: Gelieve het online formulier hieronder niet meer te gebruiken. Alle plaatsen voor ons evenement zijn nu volzet. Je kan je klas wel op een wachtlijst laten zetten, door te emailen naar evelien.bracke@ugent.be.

Omwille van het succes van het Festival ‘Oorlog om Troje’ in het vorige schooljaar, organiseert de afdeling Grieks ook dit schooljaar een scholenevenement. Dit keer kozen we voor een onderzoeksfestival: we laten leerlingen op een interactieve manier kennismaken met de inhoud van universitair onderzoek, en doorprikken op die manier graag bekende mythes over de doelstellingen, het nut en de interdisciplinariteit van literair en taalkundig onderzoek.

Leerlingen van het vierde, vijfde en zesde middelbaar kunnen kiezen uit een waaier van workshops en lezingen, gebaseerd op het onderzoek dat we binnen onze afdeling op dagelijkse basis uitvoeren. We leggen de focus op vakoverschrijdende thema’s, zoals genderstudie, politiek, IT, papyrologie, religiewetenschappen en creatief schrijven.

We sluiten de dag af met een levendig debat met een aantal mensen met een klassieke achtergrond die buiten het onderwijs en universiteit werken. Samen met hen gaan we op zoek naar de waarde van de Griekse oudheid in ons dagelijks leven.

UPDATE: Workshops die reeds volzet zijn, kan je onderaan in de lijst terugvinden.

Praktische informatie

Wanneer: 20 maart 2020, van 9.20u tot 15u

Waar: Universiteit Gent – Campus Boekentoren (Rozier, 9000 Gent)

Voor wie: Onze doelgroep is het vierde, vijfde en zesde middelbaar omdat deze leerlingen al meer met onderzoekscompetenties in contact komen. Indien we voldoende plaats hebben, zijn leerlingen van het eerste tot derde middelbaar echter ook welkom. We vragen aan leerkrachten om jongere leerlingen apart in te schrijven – we laten begin februari weten of we deze inschrijvingen kunnen bevestigen.

We hebben ook een aantal plaatsen voor leerlingen die geen voorkennis van het Grieks hebben: zij kunnen een deel van het programma volgen (workshops met *).

Prijs: 

  • Voor leerlingen zijn onze scholenactiviteiten gratis. Leerlingen brengen zelf snacks en lunch mee. Wij voorzien een drankje tijdens de middagpauze.
  • Leerkrachten die graag een attest van bijscholing verkrijgen, vragen we om een bijdrage van €50. Dit bedrag kan, vóór 20 maart 2020, overgeschreven worden op het rekeningnummer van het UGent Universiteitsfonds: BE26 3900 9658 0329 (BIC: BBRUBEBB) met vermelding Grieks Outreach.
  • Scholen die de financiële middelen hebben, nodigen we uit om een financiële bijdrage te leveren zodat we onze scholenwerking op lange termijn verder kunnen zetten. Deze kan ook overgeschreven worden op het rekeningnummer hierboven.

Dag van het Grieks: Vergeet niet dat de Dag van het Grieks voor leerkrachten doorgaat op 29 april 2020. We zien jullie graag ook daar!

Poster: Je kan de poster voor het evenement downloaden. Je kan ons ook emailen en dan sturen we je een poster op voor je klas.

Informatie over workshops

We bieden graag de volgende workshops aan. De workshops met een asterisk * zijn toegankelijk voor leerlingen die geen voorkennis hebben van het Grieks:

1. “Schrijf ze bij!” Wikipedia editathon Grote Grieken* (dr. Berenice Verhelst)

Wikipedia is zonder twijfel de vaakst geconsulteerde encyclopedie ter wereld, ook door onderzoekers. En toch hoor je vaak de waarschuwing dat een wikipedia-pagina een “onbetrouwbare bron” is, waar je niet zomaar naar mag verwijzen of uit citeren. Dat komt natuurlijk omdat om het even wie de artikels vrij kan bewerken, ook jij! En dat is precies wat we in deze workshop willen doen! Wikipedia is zo populair omdat het toegankelijk is voor iedereen, maar als je er niet op ‘mag’ vertrouwen, hoe nuttig is het dan voor onderzoek of een schoolopdracht? Nuttiger dan je denkt – of wil toegeven. Het ideale Wikipedia-artikel bevat niet alleen een handig overzicht van feitelijke gegevens, maar vaak ook bronverwijzingen die een startpunt vormen om je verder op een onderwerp te oriënteren. Vandaag zijn veel van de pagina’s van de Nederlandstalige Wikipedia die over historische figuren uit de Griekse oudheid gaan nogal beknopt, vaak zonder bronverwijzingen en soms lees je er ook informatie die in recent onderzoek weerlegd is. Daar willen wij graag verandering in brengen! Samen stellen we ons op 20 maart als doel zoveel mogelijk wikipedia pagina’s over “Grote Grieken” (a) te controleren, (b) aan te vullen en (c) ontbrekende pagina’s te creëren. We doen dit tussen de boeken in de Faculteitsbibliotheek Letteren en Wijsbegeerte en samen met een gemotiveerde groep wetenschappers. Ga jij de wiki-challenge aan?

Voorbereiding: Leerlingen maken thuis al een wikipedia-account aan en kiezen één pagina uit met een “Oudgrieks” onderwerp om vooraf kritisch te bekijken. Welke informatie is er? Welke ontbreekt? Zijn er verwijzingen naar Oudgriekse teksten? Zijn er verwijzingen naar wetenschappelijke bronnen? Tip: kies een onderwerp uit waar je zelf al één en ander over weet (bezocht op reis, bestudeerd voor een schoolopdracht, …).

2. Een moderne Odyssee: workshop creatief schrijven* (dr. Evelien Bracke)

De impact van de Griekse oudheid laat zich nog steeds voelen in de cultuur en literatuur waarmee we dagelijks in contact komen. Veel jeugdschrijvers gaan bewust in dialoog met elementen uit de Griekse oudheid, of het nu in subtiele verwijzingen is, in het verweven van klassieke elementen in een moderne context, of het gebruiken van een Oudgriekse context voor het creëren van historische fictie. In deze workshop kijken we naar de technieken die moderne jeugdauteurs toepassen om de oudheid tot leven te brengen, en gaan we ook zelf aan de slag met het creëren van onze eigen Odyssee.

Voorbereiding: Voor deze workshop brengen studenten elk een kaart mee van de stad of gemeente waar ze geboren zijn, met daarop tenminste vier belangrijke en/of interessante plaatsen aangeduid. Vermeld als leerkracht aub de namen van de steden/gemeenten op het inschrijvingsformulier in de ‘comments’ box.

3. De Peloponnesische penopauze: mannelijk, vrouwelijk, vulgair en literair taalgebruik in Aristophane’s Lysistrata (Prof. dr. Mark Janse)

In deze workshop nemen we het taalgebruik van vrouwen onder de loep in de bekendste van Aristophanes’ vrouwenkomedies: Lysistrata (411). Spraken vrouwen in het Athene van Aristophanes anders dan mannen en zo ja, wat zijn dan de typische kenmerken van vrouwelijk taalgebruik in het Grieks? Zijn er gelijkenissen tussen Griekse en Nederlandse ‘vrouwentaal’ en zijn er misschien vrouwelijke taaluniversalia? Genoeg stof tot nadenken maar ook veel leesstof in de onnavolgbare hilarische stijl van Aristophanes, wiens komedies, ondanks het opvallend vulgaire taalgebruik, reeds in de Oudheid tot de literaire meesterwerken van de klassieke literatuur gerekend werden.

4. Wat na de klassieke oudheid? Kennismaking met Byzantijnse hagiografie (dr. Julie Van Pelt)

Wie Grieks studeert op school krijgt vooral te maken met de klassieke oudheid. Maar de Griekse taal en cultuur leefden veel langer verder, in de late oudheid en de middeleeuwen. Het Byzantijnse rijk, dat na het oude Griekenland en het grote Rome kwam, heeft ook een schat aan verhalen te bieden! Om de oudheid in al zijn complexiteit te beginnen begrijpen, maken we in deze workshop kennis met enkele merkwaardige heiligen uit het vroege christendom, zoals de heilige dwaas Symeon, of de heilige Pelagia, die zich vermomde als de monnik Pelagios. We lezen de levensverhalen van deze personages in dramatische, meeslepende, choquerende of gewoon bizarre teksten. Daarna gaan we in debat; wat leren deze verhalen ons volgens jou over moderne thema’s? En zijn deze thema’s misschien niet zo modern als we dachten?

5. De kunst om het volk te overtuigen: politieke retoriek in de oudheid en nu* (dr. Thierry Oppeneer)

Doorheen het grootste gedeelte van de oudheid werden de meeste Griekse steden democratisch bestuurd. De antieke variant van democratie hield in dat alle vrije, autochtone, mannelijke burgers op vaste tijdstippen samenkwamen in het theater van de stad om te debatteren en politieke beslissingen te nemen. Tijdens deze volksvergaderingen hielden vooraanstaande politici redevoeringen waarin ze het aanwezige publiek probeerden te overtuigen om voor of tegen een bepaald wetsvoorstel of besluit te stemmen. In mijn onderzoek analyseer ik de retorische technieken die politici gebruikten om het volk te overtuigen in antieke democratieën. Doordat deze retorische technieken gebaseerd zijn op algemeen gedeelde politieke normen en waarden kunnen ze ons een beter inzicht geven in de machtsverhoudingen tussen het volk en de elite in de oudheid. Een retorische analyse kan echter ook interessant zijn om hedendaagse politici onder de loep te nemen en onze eigen politieke cultuur te onderzoeken. In deze workshop zal ik daarom kort de basisprincipes van de antieke retoriek uiteenzetten. Hierna gaan we zelf aan de slag met politieke redevoeringen van vroeger en van nu. In verschillende groepen onderzoeken we welke methodes politici gebruiken om het volk te overtuigen. Welke logische argumenten hanteren ze? Hoe spelen ze in op de emoties van het publiek? En hoe presenteren ze zichzelf als geloofwaardig? Antieke retoriek kan ons helpen om deze vragen te beantwoorden en op systematische wijze na te denken over de verhouding tussen politici en het volk in zowel antieke als moderne democratieën.

6. “Write like an Egyptian”: inleiding op Griekse papyrusteksten

Grieks werd in de oudheid uiteraard in Griekenland gesproken, maar sinds de veroveringstocht van Alexander de Grote werd het ook ver buiten Griekenland een belangrijke taal voor cultuur en administratie. Dit was ook het geval in Egypte gedurende een periode van 1000 jaar, onder het bewind van farao’s als Cleopatra en zelfs toen Egypte al een Romeinse provincie was geworden, tot de verovering door de Arabieren. In deze workshop leren de leerlingen hoe papyrus gemaakt werd en lezen ze ook een aantal papyrusbrieven die op soms erg gekke plaatsen bewaard zijn tot vandaag. De leerlingen gaan ook zelf aan de slag met papyrus, inkt en calamus om te ondervinden hoe schrijven in de oudheid in zijn werk ging.

7. ‘The Quest for the lost Epigram’: Griekse boekepigrammen in middeleeuwse manuscripten (Anne-Sophie Rouckhout, Julie Boeten, Sien De Groot)

We kennen allemaal Homeros, Sophokles en Herodotos. Maar heb je je ooit afgevraagd hoe hun verhalen tot bij ons gekomen zijn? De avonturen van Achilles en Odysseus, en het tragische lot van Antigone en koning Kroisos waren voor altijd verloren gegaan, hadden middeleeuwse (Byzantijnse) kopiisten ze niet zorgvuldig overgeschreven in manuscripten. Vaak voegden deze kopiisten voor of na de tekst of zelfs in de marge korte gedichtjes toe: ze prijzen de auteur de hemel in, richten zich tot de lezer (een bekend voorbeeld: “steel dit boek en je belandt in de hel!”) of uiten hun opluchting dat ze eindelijk klaar zijn met hun (soms saaie) kopieerwerk. Deze gedichtjes, ook wel boekepigrammen genoemd, worden vaak genegeerd. Nochtans bieden ze ons een unieke inkijk in de raadselachtige wereld van manuscripten.
De Database of Byzantine Book Epigrams is dé digitale tool bij uitstek waarin al deze boekepigrammen verzameld en ook onderzocht worden. Elke dag doen we nog nieuwe ontdekkingen! In deze workshop zijn jullie de onderzoekers. Jullie duiken in echte Griekse manuscripten, gaan op zoek naar epigrammen om ze te ontcijferen. Daarna gaan jullie aan de hand van onze database verder op onderzoek uit: Wie schreef deze verzen? Wanneer? Waarom? Vinden we dit gedicht nog ergens anders terug? Draai mee in ons team en ga mee op een historische queeste!

8. Scheid feit van fictie: Debat over Grieks, mens en maatschappij*

Om de dag te eindigen, gaan we in debat met mensen die een achtergrond hebben in Klassieke Talen, maar nu in verschillende sectoren werken. We spreken met Astrid De Bruycker (Gents Schepen van Gelijke Kansen, Welzijn, Participatie, Buurtwerk en Openbaar Groen), Wannes Gyselinck (Koninklijke Academie der Schone Kunsten), Guinevere Claeys (De Standaard) en Grégoire Verbeke (filmmaker en fotograaf) over de invloed die hun kennis van het Grieks nog steeds heeft op hun werk en dagelijks leven.

Programma

9.20-9.30: Verwelkoming door Prof. Dr. Kristoffel Demoen

9.30-10.45u: eerste workshop

  • “Schrijf ze bij!” Wikipedia editathon Grote Grieken*
  • Een moderne Odyssee: workshop creatief schrijven*
  • Wat na de klassieke oudheid? Kennismaking met Byzantijnse hagiografie
  • Living, writing and reading in the past: History as told by papyri
  • ‘The Quest for the lost Epigram’: Griekse boekepigrammen in middeleeuwse manuscripten

10.45-12u: tweede workshop

  • “Schrijf ze bij!” Wikipedia editathon Grote Grieken*
  • De kunst om het volk te overtuigen: politieke retoriek in de oudheid en nu*
  • Peloponnesische penopauze: mannelijk, vrouwelijk, vulgair en literair taalgebruik in Aristophanes’ Lysistrata
  • ‘The Quest for the lost Epigram’: Griekse boekepigrammen in middeleeuwse manuscripten
  • Wat na de klassieke oudheid? Kennismaking met Byzantijnse hagiografie

12-12.45u: lunch (drankje aangeboden door ons)

12.45-14u: derde workshop

  • “Schrijf ze bij!” Wikipedia editathon Grote Grieken*
  • De kunst om het volk te overtuigen: politieke retoriek in de oudheid en nu*
  • Peloponnesische penopauze: mannelijk, vrouwelijk, vulgair en literair taalgebruik in Aristophanes’ Lysistrata
  • ‘The Quest for the lost Epigram’: Griekse boekepigrammen in middeleeuwse manuscripten
  • Living, writing and reading in the past: History as told by papyri

14-14.50u: Scheid feit van fictie: Debat over Grieks, mens en maatschappij*

14.50-15u: Conclusie

Inschrijven

Inschrijven is enkel mogelijk door middel van het online formulier hier onder. Enkel leerkrachten kunnen hiervoor inschrijven. Bespreek met je leerlingen welke workshops ze graag volgen, en vul het aantal leerlingen in per workshop. Tel jezelf ook mee bij de inschrijvingen.

Je kan dit document gebruiken om het aantal leerlingen op aan te duiden dat per sessie verschillende workshops volgt.

Deadline: 7 februari 2020 om 17u

Opgepast: voor sommige workshops moeten leerlingen iets voorbereiden of meebrengen. We verwachten dat alle leerlingen die deelnemen aan workshops, ook de voorbereidingen gedaan hebben waar nodig.

Je kan hier onze GDPR-verklaring lezen over het het gebruik van de gegevens die je met ons deelt tijdens je inschrijving.

 

Bookings

Het is niet meer mogelijk om voor dit evenement te registreren.